COVID-19

COVID-19 is besmettelijke ziekte veroorzaakt door het virus SARS-CoV-2, die behoort tot de familie der coronavirussen. De ziekte werd voor het eerst opgemerkt in Wuhan, China, in december 2019, en verspreidde zich in 2020 over de hele wereld met een ongeziene wereldwijde pandemie als gevolg. De verregaande impact op het dagelijkse leven van miljarden mensen heeft ook geleid tot allerlei vormen van paranoia, pseudowetenschap, kwakzalverij, en inspiratie voor de meest waanzinnige complottheorieën. De meest voorkomende, en meest gevarieerde vorm hiervan is het COVID-19-negationisme, waarbij het virus, de pandemie of de werkzaamheid van de maatregelen ertegen op verschillende manieren wordt ontkend door mensen die het louter ervaren als een "ongemak". Zulke mensen worden ook wel "covidioot" (voornamelijk gebruikt in het Engels: covidiot) genoemd, een samentrekking van "COVID" en "idioot".

COVID-19-pandemie

In december 2019 ontstond een uitbraak van een virus dat later werd benoemd als SARS-CoV-2, dat de ziekte veroorzaakt genaamd COVID-19 (COronaVIrus Disease ontstaan in 2019). Waarschijnlijk is het ontstaan toen het overging van dier (waarschijnlijk een vleermuis) op mens. Begin 2020 begon dit virus zich grootschalig te verspreiden bij de bevolking, met als gevolg de uitbraak van de COVID-19-pandemie over de hele wereld. Hierdoor gingen grote delen van de wereld in lockdown, waardoor de verspreiding van het virus tijdelijk sterk kon worden afgeremd in afwachting tot een werkzaam vaccin wordt ontwikkeld.

COVID-19, dat behoort tot de familie der coronavirussen, verspreidt zich voornamelijk d.m.v. kleine druppeltjes wanneer iemand hoest, niest of praat, een beetje vergelijkbaar met de manier waarop een griep zich verspreidt. Sommige geïnfecteerde mensen ervaren slechts milde symptomen (of soms zelfs geen symptomen) terwijl anderen ernstige long- en hartschade oplopen of zelfs overlijden (voornamelijk bij oudere mensen en mensen met reeds onderliggende aandoeningen). De voornaamste symptomen zijn hoesten, ademhalingsproblemen, vermoeidheid en koorts. Aangezien mensen vaak niet weten dat ze besmet zijn, omdat de symptomen niet meteen manifesteren, is preventie geen makkelijke opdracht. De beste preventie is het regelmatig grondig wassen van de handen met zeep, het desinfecteren van voorwerpen aangeraakt door anderen, je gezicht niet aanraken, anderhalve meter afstand bewaren van andere mensen (sociale afstand of social distancing) en thuisblijven wanneer zulke symptomen zich manifesteren.

Met een sterftecijfer van gemiddeld 3.4% is COVID-19 dodelijker dan een gewone jaarlijkse griepepidemie, al hangt veel af van de lokale beschikbare gezondheidszorg en de eventuele overbelasting van de ziekenhuizen bij gebrek aan lockdown-maatregelen. Hierdoor is het virus in feite gevaarlijker dan andere virussen met een groter risico op sterfte. Virussen waar mensen vrijwel zeker aan sterven, kunnen hierdoor immers minder makkelijk verspreiden, terwijl COVID-19-infecties daarentegen grootschaliger mensen kunnen besmetten. Het enige dat nog sneller verspreid wordt dan het virus, is de desinformatie over COVID-19, zoals nepnieuws, hoaxes, kwakzalverij, racisme en complottheorieën. In vele gevallen kunnen deze worden geplaatst onder de noemer "coronavirusontkenning". De meest gehoorde valse bewering is dat het sterftecijfer van het coronavirus niet groter is dan van de griep. Nochtans heeft de griep een gemiddeld sterftecijfer van 0,1%, dus slechts één dertigste van het gemiddelde sterftecijfer van COVID-19. De bewering dat het virus niet zo ernstig is omdat enkel sommige mensen er aan overlijden, is dan ook op z'n minst bijzonder hardvochtig.

Coronavirusontkenning

Zie hoofdartikel: Coronavirusontkenning

COVID-19-negationisme, oftewel de coronavirusontkenning, ontstond als gevolg van de pandemie in 2020 en de daaruit vloeiende overheidsmaatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. COVID-19-negationisten zijn mensen die doorgaans zelf bij toeval gevrijwaard zijn gebleven van de ziekte, en er niet mee worden geconfronteerd als arts of verpleegkundige, maar de pandemie en de coronamaatregelen ervaren als een louter ongemak.

Coronavirusontkenning komt voor in verschillende vormen:

• Effectieve ontkenning: het virus bestaat gewoon niet, het is verzonnen
• Minimalisering: het is allemaal zo erg niet als wordt beweerd
• Het economie-argument: de gevolgen van een lockdown voor de economie zijn veel erger dan de gevolgen van het virus zelf
• Anti-regeringspropaganda: de overheid verzint maar wat om de totale macht te grijpen
• Het argument van prioriteiten: andere prioriteiten zijn belangrijker, dus moet massaal betogen zonder social distancing kunnen tijdens een pandemie
• Het argument van de werkzaamheid van de maatregelen: de maatregelen zoals lockdown, social distancing en mondmaskers werken niet en zijn niet nodig.
• Het argument van de vrijheid: de coronamaatregelen beknotten mij in mijn individuele vrijheid en schenden de grondwet
• Anti-vaccinatie-argumenten: het virus wordt gebruikt om de bevolking massaal te kunnen vaccineren met giftige stoffen.

Het spreekt voor zich dat elk van deze vormen van negationisme verwerpelijk zijn, en enkel de verspreiding van het virus verder in de hand werken.

Complottheorieën

Naast de talloze vormen van coronavirusontkenning, circuleren er ook tal van complottheorieën over COVID-19. We zetten de voornaamste hier op een rij.

COVID-19 werd ontwikkeld in een labo

Eén van de meest frequente complottheorieën over COVID-19 stelt dat het virus zou zijn ontwikkeld in een labo. Volgens de ene theorie zou het opzettelijk de wereld in gestuurd zijn als "biologisch wapen", volgens de andere is het dan weer een uit de hand gelopen experiment en/of is het virus per ongeluk uit het labo ontsnapt. Er is echter geen enkele reden om aan te nemen dat eender welk van deze scenario's het geval is geweest. De wetenschappelijke consensus stelt duidelijk dat dit coronavirus haar oorsprong kent bij wilde dieren. Maar liefst 96% van het DNA van SARS-CoV-2 komt overeen met een RaTG13-coronavirusstam die in een vleermuis werd aangetroffen. De mutaties aangetroffen bij SARS-CoV-2 zijn van die aard dat ze niet door een wetenschapper kunnen worden gecreëerd. 

Het houdt ook geen steek dat dit coronavirus bedoeld zou zijn als biologisch wapen. Hoewel COVID-19 wel degelijk een wereldwijde pandemie heeft kunnen veroorzaken, is het sterftecijfer gemiddeld 2% en infecteert elke besmette persoon gemiddeld 2,5 andere mensen. In functie van een biologisch wapen zou dit wel een zeer weinig effectief wapen zijn. Als het zou ontwikkeld door China en ingezet in China, lijkt het infecteren van de eigen bevolking niet bepaald de meest effecteive methode om de bevolking van een vijandig land met zo'n biologisch wapen aan te vallen. Ook voor beweringen dat het bedoeld zou zijn om de overbevolking in eigen land terug te dringen, is er geen enkel bewijs. Maar dit alles weerhoudt complotdenkers er niet van om toch te geloven in het verhaal dat COVID-19 werd ontwikkeld in een labo, waarbij doorgaans wordt beweerd dat het een labo was in Wuhan, waar de uitbraak ontstond.

De inspiratie van deze complottheorie, al hebben complotdenkers doorgaans niet veel inspiratie nodig om hun eigen conclusies te trekken, ligt wellicht bij twee Chinese wetenschappers, Botao Xiao en Lei Xiao. Zij hadden een voorlopige publicatie geplaatst op ResearchGate, waarin werd gesteld dat het virus afkomstig was van twee onderzoekslaboratoria nabij een "wet market". Een wet market, een Aziatische markt voor vers vlees, vis, groenten en fruit (en soms ook exotische levende dieren), en waarvan in het begin van de uitbraak indicaties waren dat het bij zo'n markt was begonnen. De twee laboratoria nabij zo'n wet market zijn het Wuhan Center for Disease Control & Prevention en de Wuhan Institute of Virology, Chinese Academy and Sciences. De publicatie van deze twee wetenschappers was niet gestoeld op bewijs en werd kort nadien weer verwijderd van ResearchGate, maar dat weerhield rioolkranten zoals The Daily Mail en The Daily Mirror er niet van om er toch over te schrijven, bij voorkeur met schreeuwerige, angstaanjagende krantenkoppen. Ook op de Amerikaanse nepnieuws-zender Fox News kreeg deze onzin alle aandacht.

Uiteraard was dit nog maar het begin, en de onzin werd zoals verwacht al snel opgepikt door complottheorieënwebsites. Zero Hedge beweerde dat het afkomstig was van Canada, waar een Chinese onderzoeker werd geviseerd via doxing. Hierdoor werd Zero Hedge gelukkig wel permanent van Twitter verwijderd. Ook complotdenkers zoals Rush Limbaugh beweerden dat COVID-19 een biologisch wapen van de Chinezen moest zijn (hoewel het tegelijk ook gewoon een verkoudheid zou zijn), bedoeld om Trump neer te halen. Dit werd eveneens gepropagandeerd door Fox News. Andere complotdenkers richtten hun pijlen dan weer op Bill Gates, de voormalige directeur van Microsoft die zijn kapitaal aanwendt voor humanitaire en gezondheidsdoeleinden, waaronder ook voor de strijd tegen COVID-19. Volgens complotdenkers was het echter Gates die het virus zelf had gecreëerd als onderdeel van één of ander globaal depopulatiecomplot dat vooral populair is bij antivaxxers en Qanon-Trump-aanhangers.

Gates-complottheorieën bleven niet beperkt tot de VS. Elders in de wereld, waaronder Australië, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, gingen anti-lockdownbetogingen hand in hand met anti-Gatesbetogingen. Complottheorieënwebsites zoals Natural News beweerden vervolgens dat Bill Gates een "patent op het coronavirus" had, met de bedoeling om "nutteloze, dodelijk vaccins" te kunnen verkopen en tegelijk even duizenden of zelfs miljoenen mensen te vermoorden. Wanneer complotdenkers ontdekten dat Bill Gates in oktober 2019 had deelgenomen aan een grootschalige oefening in een pandemie met een fictief coronavirus (dus niet CoV-SARS-2) met 65 miljoen (fictieve) dodelijke slachtoffers, was hun plaatje compleet. Websites zoals InfoWars schreeuwden het uit dat Bill Gates had "voorspeld" dat de COVID-19-pandemie 65 miljoen doden tot gevolg zou hebben, en dus dat hij het virus de wereld had ingestuurd om vervolgens de rol van "verlosser" te kunnen spelen.

Bij dit alles mocht natuurlijk ook niet ontbreken dat Bill Gates van plan is om alle mensen een vaccin toe te dienen dat een microchip bevat, ook al is dat in de praktijk helemaal niet mogelijk. Moest Bill Gates zulke microchiptechnologie ontwikkeld hebben, zou hij er veel rijker van worden om het gewoon te verkopen. Er zou immers een grote afzetmarkt voor bestaan, voor bv. veroordeelde criminelen en ter vervanging van de enkelband, paranoïde ouders die te allen tijde willen weten waar hun kind is, honden- en kattenliefhebbers die schrik hebben dat hun huisdier gaat lopen, enz. Zulke antivaccinatie-complottheorieën hinderen de strijd tegen COVID-19, omdat het de bedoeling is mensen te overtuigen zich niet te laten vaccineren van zodra een veilig en werkzaam vaccin beschikbaar is.

COVID-19 wordt veroorzaakt door 5G

Tal van complotdenkers beweren dat de aangekondigde 5G-technologie aan de oorzaak ligt van de uitbraak van COVID-19. Hiermee tonen ze aan dat ze totaal geen kennis hebben van elektromagnetische straling enerzijds, en van virussen anderzijds. Dit werd zelfs gepropagandeerd door de Belgische rioolkrant HLN, die het artikel evenwel weer verwijderd heeft (maar pas nadat de schade al was aangericht en de advertentie-inkomsten al waren verdiend uiteraard), het staat wel nog te lezen op complottheorieënwebsite Nine For News. Ook extreemlinkse nepnieuws-websites zoals De Wereld Morgen publiceren onzin over 5G, en hoe de overheden de pandemie gebruiken om de "schadelijke" technologie in alle stilte uit te rollen.

Elektromagnetische straling komt voor in verschillende vormen, en wordt doorgaans opgedeeld in twee vorname groepen: ioniserende en niet-ioniserende straling. Enkel de ioneserende straling (zoals bv. gammastraling) is schadelijk omdat het moleculen beschadigt en dus gzondheidsproblemen, zoals kanker, veroorzaakt. 5G behoort echter tot de groep van de niet-ioniserende straling, die een veel te lage frequentie bevat om ook maar enigszins schade aan moleculen aan te richten. 5G kan, net zoals zijn voorgangers zoals 3G en 4G en ook zijn opvolgers, dus onmogelijk je gezondheid schaden, laat staan één of ander coronavirus veroorzaken. De oorzaak ligt immers bij microben, en die kunnen zich niet verspreiden via stralingsgolven. Zelfs integendeel: bepaalde vormen van stralingen (zoals uv-licht dat tot de zwakste vormen van ioniserende straling behoort) kunnen virussen die eraan worden blootgesteld zelfs vernietigen (wat niet wil zeggen dat je je huis dan best desinfecteert met UV-licht, want dit is immers ook schadelijk voor alle andere organismen inclusief jezelf).

Een link tussen 5G en COVID-19 is dus volkomen uitgesloten, en ook de praktijk wijst dit uit. Plaatsen met een hoog aantal besmettingen bevinden zich niet in gebieden met 5G, en op vele plaatsen is 5G zelfs nog niet eens in gebruik genomen. Mensen zijn ook besmet geraakt op cruiseschepen zonder 5G. Dit weerhoudt complotdenkers er niet van om toch onzinnige beweringen te propaganderen, die allesbehalve onschuldig zijn. Het heeft er immers toe geleid dat sommige covidioten zelfs 5G-masten in brand zijn gaan steken, zoals is gebeurd op 21 april 2020. Afgezien van het feit dat het aanrichten van zulke schade onwettig en strafbaar is, is het dus ook zinloos en zal het niet helpen in de strijd tegen COVID-19. Wel integendeel, want het snellere 5G-netwerk laat artsen en wetenschappers toe om sneller met elkaar te communiceren in hun zoektocht naar een vaccin, en het beschadigen van 5G-torens saboteert dit. Uiteraard zal de afwezigheid van 5G ook niet helpen bij het genezingsproces van mensen die reeds met COVID-19 besmet zijn. De beweringen van beroemdheden hebben hier geen draagkracht, om de eenvoudige reden dat beroemdheden daarom niet vanzelfsprekend ook artsen of wetenschappers zijn.

"Plandemic"

Wellicht één van de meest merkwaardige pogingen van complotdenkers om desinformatie over COVID-19 te verspreiden op sociale media, is de video "Plandemic: The Hidden Agenda Behind COVID-19" (Plandemie: Het Verborgen Agenda Achter COVID-19). Deze film focust op Judy MIkovits, een onderzoekster die een recent ontdekte retrovirus probeerde te linken aan het chronisch vermoeidheidssyndroom. Haar verhaal is vergelijkbaar met het verhaal van de antivax-dokter Andrew Wakefield die beweerde dat er een link was tussen vaccins en autisme. Haar publicatie werd ingetrokken omdat de resultaten niet konden worden gerepliceerd, en in plaats van dit te aanvaarden zoals elk zichzelf respecterend wetenschapper zou doen, ging ze de complottoer op. Nadat ze reeds was gearresteerd voor het stelen van onderzoek van een labo dat haar ontslagen had, begon ze complottheorieën te verkondigen aan die mensen die sowieso al vatbaar waren voor antivaccinatiepropaganda. 

De film hangt aan elkaar van de leugens en andere totaal onzinnige beweringen. Zo wil Plandemic je doen geloven dat het virus was "gemanipuleerd", terwijl alle bewijs duidt op het tegendeel. Argumenten dat het virus slechts een decennium na SARS 1 kwam opsteken, en dus niet "natuurlijk" is ontstaan, zijn evenmin onzin: de twee virussen komen genetisch slechts 79% overeen, en dit coronavirus heeft meer gemeen met andere coronavirussen afkomstig van vleermuizen dan met SARS. De film probeert de kijker ook te overtuigen dat er een "overdiagnose" van COVID-19 is, want Amerikaanse ziekenhuizen zouden meer geld krijgen als ze meer coronapatiënten hadden. Hoewel Amerikaanse ziekenhuizen met veel coronapatiënten inderdaad meer geld kregen, is er geen enkel bewijs dat andere patiënten onterecht ook systematisch met COVID-19 werden gediagnosticeerd. 

Antivaccinatiepropaganda is nooit ver weg in deze film. Zo zouden griepvaccins de kans op besmetting met COVID-19 met 36% verhogen, gebaseerd op een studie uitgevoerd vóór het begin van de pandemie en waar die bewering nergens in voorkomt. Maar het wordt nog beter: wie het griepvaccin had ontvangen zou zelfs met het coronavirus zelf geinjecteerd geweest zijn! Er is vanzelfsprekend geen actief of inactief coronavirus in eender welk griepvaccin. Eveneens voorspelbaar is de anti-mondmaskerpropaganda, die eigenlijk niets meer is dan een meer visuele vorm van antivaccinatiepropaganda. Volgens de film zou een mondmasker "je eigen virus letterlijk activeren, en je ziek maken van je eigen gereactiveerde expressies". Afgezien van het feit dat dit sowieso nergens op slaat, en dat de film niet uitlegt wat wordt bedoeld met "je eigen gereactiveerde expressies", is het duidelijk bewezen dat het correct dragen van een mondmasker de verspreiding van het virus tegengaat, niet aanwakkert. Er worden eveneens een aantal "artsen" voorgedragen, die nochtans niet bij naam worden genoemd en waarvan geen enkele een expert in virologie is, die zich uitspraken tegen de lockdown-maatregelen.

Zoals je kan verwachten, maken Amerikaanse vooraanstaande virologen zoals Anthony Fauci deel uit van een complot om de waarheid te verhullen. Fauci zou gedreigd hebben om Mikovits te laten arresteren als ze haar onderzoek bij zijn instituut zou uitvoeren. Over haar eigen vermeende wetenschappelijke carrière had Mikovits ook wat te vertellen: ze zou in 1999 gewerkt hebben in een labo waar het haar job was om "ebola aan te leren hoe menselijke cellen te infecteren" omdat ebola dat voordien niet kon doen. Afgezien van het feit dat dit kant noch wal raakt, zou ze sowieso al veel te laat geweest zijn met dit te doen: de eerste ebola-uitbraak vond plaats in 1976 in Afrika, en tussen dat jaar en 1999 waren er nog verschillende andere uitbraken, waaruit blijkt dat ebola reeds lang voor 1999 in staat was mensen te infecteren. Tenslotte mocht ook kwakzalverij niet ontbreken, zoals de bewering dat hydroxychloroquine effectief zou zijn tegen het coronavirus, hoewel grootschalige studies hebben uitgewezen dat patiënten er niet beter mee af zijn. 

Zie ook

• Coronavirusontkenning
• Covidioten

Bronnen

• https://rationalwiki.org/wiki/2019-20_COVID-19_outbreak