Wikia


Dolfijnentherapie

"We laten de dolfijnen grappige dingen doen die ze nooit van nature zouden doen, omdat we het leuk vinden hulpeloze wezens van een andere diersoort te domineren. Het ergste is dat we zo kinderen aanleren dat het goed is om oneerbiedigheid en spot te tonen voor één van de mooiste wezens in de natuur" - Richard O'Barry, trainer van "Flipper"

Dolfijntherapie
of dolfijnentherapie (Engels: dolphin-assisted therapy of DAT) is een pseudowetenschap waarbij men gelooft dat fysieke en/of mentale problemen van kinderen kunnen worden behandeld door de kinderen te laten zwemmen bij een dolfijn. Ondanks de anekdotes van de aanhangers van dolfijntherapie, en uiteraard van de kwakzalvers die er zich mee verrijken, is er geen reden om aan te nemen dat het daadwerkelijk werkt. Bovendien zijn er ethische bezwaren vanwege de nadelige gevolgen voor de dieren in kwestie[1].

ConceptEdit

Dolfijntherapie is een vermeende therapie die berust op het idee dat patiënten (voornamelijk kinderen) kunnen worden behandeld door samen te zwemmen met dolfijnen. Vooral kinderen met autisme, het syndroom van Down, motorische problemen, spraakproblemen, epilepsie, doofheid en zelfs AIDS zouden beter worden van een individuele sessie met een dolfijn[2]. Dit zou namelijk een positieve impact hebben op de "cognitieve, fysieke of socio-emotionele gedragingen" van gehandicapte kinderen. Deze impact zou te verklaren zijn door "liefdevolle helende energievibraties" die de dolfijn zou uitzenden - althans als we de beweringen van zelfverklaarde paranormale mediums moeten geloven[3], wat verwijst naar onbestaande energieën uit de wereld van de New Age. Anderen beweren dan weer dat het ultrageluid dat een dolfijn produceert het endrociene systeem zou beïnvloeden. Hoewel een dolfijn wel degelijk ultrageluid produceert, is de hoeveelheid ervan veel te laag om hetzelfde effect te hebben als ultrasound in andere therapeutische toepassingen[4]

Anekdotes ten spijt, is er geen reden om aan te nemen dat dolfijntherapie effectief werkt. Eén van de eerste voortrekkers van deze therapie was John Lilly, die experimenteerde met de drug LSD en geloofde dat hij bovennatuurlijke contacten had met buitenaardse wezens. Deze aliens zouden hem het idee gegeven hebben om onderzoek te doen naar dolfijnen, en hij geloofde dat dolfijnen "bovennatuurlijke kanalen" waren tussen mensen en de buitenaardse wezens[5]. Het spreekt voor zich dat deze lachwekkende beweringen niet in aanmerking komen als bewijs voor de werkzaamheid van dolfijntherapie. Latere wetenschappelijke studies die een positief resultaat aantoonden waren slechts klein en te kort om een effectief oorzakelijk verband aan te tonen[6]. Andere zogenaamde positieve studies zijn erg gebrekkig en dus onbetrouwbaar[7], en scoren niet beter dan vergelijkbare onderzoeken met bv. het favoriete speelgoed van een kind.

Vele van deze onderzoeken werden verricht door "therapeuten" die dolfijntherapie toepassen (en er zich dus mee verrijken) waardoor ze niet objectief kunnen zijn en in vele gevallen uit zijn op een positief resultaat om zo hun potentiële klanten te overtuigen. Eén van de meest bekende "onderzoekers" is David Nathanson, die zijn geld al meer dan 20 jaar verdient met dolfijntherapie en eveneens een dolfijnentherapiecenter heeft op het belastingsparadijs van de Kaaimaneilanden. Hoezo vooringenomenheid?[8][9]. Een uitgebreider onderzoek heeft geen daadwerkelijk wetenschappelijk bewijs kunnen vinden voor de werkzaamheid van dolfijntherapie. Zo heeft een onafhankelijk Duits onderzoek aangetoond dat de dolfijnen de deelnemende gehandicapte kinderen grotendeels negeerden, en dat er heel weinig ultrasonische geluiden werden geproduceerd (gemiddeld niet meer dan 10 seconden per sessie). De onderzoekers concludeerden dat de kinderen beter met honden hadden kunnen spelen[10]

Eventuele positieve effecten kunnen mogelijk worden toegeschreven aan omgevingsfactoren zoals het vertrouwen en de verantwoordelijkheid dat in het kind wordt gesteld wanneer het met de dolfijn gaat zwemmen. Er is eveneens het placebo-effect, zowel bij het kind als bij de ouders die het kind observeren. Het kan (tijdelijk) je humeur positief beïnvloeden als je het leuk vond om een half uurtje met een dolfijn te zwemmen, maar dat betekent nog niet dat het een daadwerkelijke therapie is. Bovendien kunnen andere factoren bijdragen aan het placebo-effect: een reis naar een paradijselijke resort dat meer als een vakantie aanvoelt dan als een behandeling, de aandacht van het hele gezin dat zo goed als uitsluitend op het kind gericht is, enz. Zelfs anekdotes geven vaak aan dat het positieve effect op kinderen vaak maar tijdelijk is - waardoor het kind steeds weer opnieuw "in therapie" moet bij de dolfijnen, en de kassa van de kwakzalvers onophoudelijk blijft rinkelen[11]. Een rechtstreeks oorzakelijk verband tussen dolfijn en patiënt kon dan ook nooit effectief worden aangetoond, en dolfijntherapie haalt zelfs niet de minimale standaarden van klinische studies[12][13]

De therapie is bijzonder duur: je bent makkelijk € 2000 of meer kwijt voor slechts enkele sessies van 40 minuten. In het bekende Curacao Dolphin Therapy and Research Center ben je meteen meer dan € 6000 kwijt voor een "standaard" behandeling van twee weken[14]. Vaak wordt het zwemmen met dolfijnen op zich aangeboden als attractie in dolfinaria, en dit over de hele wereld, zoals Florida, Hawaii, Bali, de Bahamas, Dubai, Rusland, Mexico, Israël, Australië, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk[15][16]. Dit kan de toenemende interesse in dolfijntherapie verklaren, samen met het nepnieuws in de media waarin wordt beweerd dat dolfijntherapie heilzaam zou zijn[17][18][19]. Wat de zaak nog erger maakt is dat het kinderrevalidatiecentrum van het UZ Gent dit al meer dan tien jaar toepast en aanprijst. Een universitair ziekenhuis zou nochtans beter moeten weten dan pseudowetenschap toe te passen[20], en dan bovendien ook nog eens op kinderen. Zelfs sommige beoefenaars hebben hun praktijken met dolfijntherapie inmiddels stopgezet vanwege ethische redenen, en geven aan dat de therapie niet werkt en louter een uitbuiting is van kwetsbare mensen en dieren[21]

GevarenEdit

Afgezien van het feit dat dolfijntherapie louter een dure vorm van kwakzalverij is, dienen ook de potentiële gevaren ervan in acht te worden genomen. Het gaat hierbij tenslotte om wilde dieren die, zelfs indien ze grondig getraind zijn en opgroeien in gevangenschap, in staat zijn om agressief te worden en mensen te bijten of te rammen. Er zijn talloze gevallen bekend waarbij mensen die professioneel werken met dolfijnen - en dus beter zouden moeten weten hoe ermee om te gaan dan een kind in een 40-minuten lange sessie - ernstig verwond raakten door het dier[22][23]. Tevens is er het risico op bacteriële, virale of schimmelinfecties die kunnen worden overgedragen van het dier naar het kind[24][25], zoals huidinfecties[26]. Dit is ook omgekeerd waar: het dier in kwestie loopt eveneens gevaar op infecties en verwondingen[27]. In de meeste landen waar dolfijntherapie wordt aangeboden is er geen wetgeving omtrent veiligheid en gezondheid, en de aanbieders hoeven zelfs niet getraind of gecertificeerd te zijn om de dolfijnen te begeleiden[28]. Zelfs indien de therapie effectief zou werken, zou het geen evenwaardig alternatief vormen voor andere cognitieve therapieën. 

DierenmishandelingEdit

De toenemende populariteit van dolfijntherapie heeft voorname nadelige gevolgen voor de dolfijnen zelf. In sommige landen worden de dolfijnen op brutale wijze gevangen genomen, waarbij er talloze zelfs helemaal niet overleven. Gemiddeld 7 dolfijnen overlijden per dolfijn die wel de vangst overleeft. Deze overlevende dieren zijn bijgevolg getraumatiseerd, wat eveneens het risico op gevaar verhoogt als je deze dolfijn samen zet met een kind in een watertank[29]. De overleden dieren zijn dan nog het beste af, zij moeten tenminste de rest van hun leven niet slijten met het rondzwemmen in cirkeltjes in een betonnen zwembad[30]

Aangezien het buiten kijf staat dat dit kan worden beschouwd als dierenmishandeling, zou je verwachten dat een radicale dierenrechtenorganisatie zoals Sea Shepherd er tegen gekant zou zijn. Volgens hun website is het antwoord op deze problematiek als volgt: "Nothing Found"[31][32]. Dan maar ten rade gaan bij Greenpeace? Hun antwoord is dan weer: "0 results"[33]. Enkel PETA spreekt zich uit tegen de kwakzalverij van dolfijntherapie[34][35][36], al gaat het hier louter om een stilstaande klok. De Belgische organisatie Gaia geeft als antwoord dan weer "Geen resultaten"[37].

Dolfijnen spreken bij veel mensen tot de verbeelding, die geloven dat het dier erg sociaal is en vaak lacht. Maar dat verandert niets aan het feit dat al hun "kunstjes" enkel maar worden uitgevoerd omdat de dieren weten dat ze dan vis krijgen: dus niet voor de mooie ogen van de toeschouwers, maar louter uit overlevingsinstinct[38]. Vooral aanhangers van de New Age zijn gek op dolfijnen, die ze omwille van hun intelligentie beschouwen als superieur en dus bijgevolg mooi, liefdevol en vredevol. Het kan schokkend zijn voor een New Ager om te ontdekken dat een aantal dolfijnensoorten gemene roofdieren zijn die andere zoogdieren opeten, en tal van dieren tot de dood zullen verkrachten met een schijnbare glimlach[39].

Propagandering van dolfijntherapieEdit

Dolfijntherapie wordt gepropagandeerd door tal van kwakzalvers, wat niet geheel verbazend is, maar ook door andere instellingen die geacht worden pseudowetenschap te weren:

  • Autism Society[40]
  • Boudewijn Seapark[41]
  • Dolphin Tale, een kinderfilm van Warner Bros[42][43]
  • Stichting Dolfinn[44]
  • UZ Gent Kinderrevalidatiecentrum[45]

Dolfijntherapie in de mediaEdit

Vooral de media publiceert graag artikels omtrent dolfijntherapie, zonder ook maar enig kritisch weerwoord. De Belgische riooljournalistiek van nepnieuws-kranten Het Laatste Nieuws en Het Nieuwsblad, en het Nederlandse Algemeen Dagblad lopen hierbij aan kop. Soms wordt er zelfs propaganda gevoerd voor benefiets om geld in te zamelen zodat het gezin eens gratis op reis kan gaan de ouders de gigantische bedragen kunnen betalen voor deze nutteloze therapie[46]. Hieronder een beknopt overzicht.

Nederlandstalige media (België):

Nederlandstalige media (Nederland):

Zie ookEdit

BronnenEdit

ReferentiesEdit

  1. http://skepdic.com/dat.html
  2. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  3. http://www.positivehealth.com/article/animals/dolphin-assisted-therapy
  4. http://skepdic.com/dat.html
  5. https://www.amazon.com/exec/obidos/ISBN=0914171720/roberttoddcarrolA/
  6. https://www.bmj.com/content/331/7527/1231.full
  7. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2752/089279307X224782
  8. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022203637.html
  9. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  10. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  11. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022203637.html
  12. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  13. http://www.riverbendds.org/index.htm?page=humphries.html
  14. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  15. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022203637.html
  16. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  17. https://www.hln.be/regio/schelle/dolfijnentherapie-voor-thorben-4-in-2018~a305d9f9/
  18. https://www.ad.nl/economie/nederlandse-dolfijnentherapie-met-vr-bril-helpt-patieneuml-nten-wereldwijd~a2262ef4/
  19. https://www.tubantia.nl/wierden/annika-9-uit-hoge-hexel-leert-praten-door-dolfijnentherapie~a5fcb37b/
  20. https://www.demorgen.be/binnenland/dolfijnentherapie-helpt-patientjes-b592f006/
  21. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022203637.html
  22. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  23. https://swfsc.noaa.gov/uploadedFiles/Divisions/PRD/Programs/Photogrammetry/Marine_Mammal_Zoonoses_Final_Report-2.pdf
  24. http://skepdic.com/dat.html
  25. http://uk.whales.org/issues/case-against-dolphin-assisted-therapy
  26. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  27. https://www.sciencedaily.com/releases/2007/12/071218101131.htm
  28. http://uk.whales.org/issues/case-against-dolphin-assisted-therapy
  29. https://www.sciencedaily.com/releases/2007/12/071218101131.htm
  30. https://www.psychologytoday.com/us/blog/animals-and-us/201110/does-dolphin-therapy-work
  31. https://seashepherd.org/?s=dolphin+therapy
  32. https://seashepherd.org/?s=dolphin-assisted+therapy
  33. https://www.greenpeace.org/international/?s=dolphin-assisted+therapy&orderby=relevant
  34. https://www.peta.org/issues/animals-in-entertainment/zoos-pseudo-sanctuaries/swim-dolphins-programs/
  35. https://www.peta.org/blog/puerto-rico-dolphinarium-hits-shoals/
  36. https://www.peta.org/issues/animals-in-entertainment/animals-used-entertainment-factsheets/marine-animal-exhibits-chlorinated-prisons/
  37. https://www.gaia.be/nl/search?search=dolfijnen%20therapie
  38. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022203637.html
  39. http://rationalwiki.org/wiki/Dolphin
  40. http://www.autism-society.org/living-with-autism/treatment-options/related-approaches/
  41. https://www.boudewijnseapark.be/blog/geen-onderdeel-van-een-categorie/dolfijnen-helpen-kinderen-revalideren-10-jaar-samenwerking-met-uz-gent/
  42. http://dolphintalemovie.warnerbros.com/index.html
  43. https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/oct/14/dolphin-tale-swimming-disabled-people
  44. http://www.dolfinn.nl/stichting/dolfijntherapie/
  45. https://www.demorgen.be/binnenland/dolfijnentherapie-helpt-patientjes-b592f006/
  46. https://www.hbvl.be/cnt/dmf20140824_01229987/benefiet-om-tweeling-met-handicap-dolfijntherapie-te-laten-volgen
  47. https://atv.be/nieuws/thorben-geniet-van-dolfijntherapie
  48. https://www.demorgen.be/binnenland/dolfijnentherapie-helpt-patientjes-b592f006/
  49. https://www.demorgen.be/wetenschap/jonge-patienten-revalideren-met-de-hulp-van-dolfijnen-bb825c47/
  50. http://www.standaard.be/cnt/I92IQB7A
  51. http://www.standaard.be/cnt/991d3p48_31
  52. http://www.standaard.be/cnt/dmf20160216_02131518
  53. http://www.standaard.be/cnt/sg1a53n0
  54. http://www.standaard.be/cnt/hr19qkqn_31
  55. http://www.standaard.be/cnt/gte168g1r
  56. https://www.gva.be/cnt/eid38509/extern-dolfijntherapie-voor-kinderen
  57. https://www.gva.be/cnt/bllst_02655791/15-000-euro-voor-dolfijnentherapie-van-ella-june-5-in-curacao
  58. https://www.gva.be/cnt/aid548002/feesten-voor-caro
  59. https://www.gva.be/cnt/dmf20170220_02740367/hele-buurt-spaart-mee-voor-therapie-zieke-thorben-4
  60. https://www.gva.be/cnt/dmf20170427_02854185/antwerpfan-steunt-ziek-beerschottertje-thorben-4-die-lijdt-aan-hersenaandoening
  61. https://www.gva.be/cnt/dmf20171227_03269729/ouders-van-jongen-met-zware-beperking-hoopvol-voor-2018-in-april-zwemt-thorben-met-dolfijnen
  62. https://www.gva.be/cnt/bllst_02655791/15-000-euro-voor-dolfijnentherapie-van-ella-june-5-in-curacao
  63. https://www.gva.be/cnt/blbro_02249102/bieden-op-kunstwerk-helpt-thorben-voor-dolfijnentherapie
  64. https://www.gva.be/cnt/dmf20160127_02092656/dankzij-snoepjes-van-alana-17-kan-zieke-thorben-3-in-dolfijnentherapie
  65. https://www.gva.be/cnt/dmf20160127_02092654/wij-stellen-onze-hoop-op-dolfijnentherapie
  66. https://www.hbvl.be/cnt/dmf20140824_01229987/benefiet-om-tweeling-met-handicap-dolfijntherapie-te-laten-volgen
  67. https://www.hbvl.be/cnt/dmf20171119_03195956/we-grijpen-elke-strohalm-voor-tweeling
  68. https://www.hbvl.be/cnt/dmf20140824_01229987/benefiet-om-tweeling-met-handicap-dolfijntherapie-te-laten-volgen
  69. https://www.hln.be/wetenschap-planeet/dieren/dolfijnentherapie-helpt-patientjes-uz-gent~a7a4f3b7/
  70. https://www.hln.be/regio/schelle/dolfijnentherapie-voor-thorben-4-in-2018~a305d9f9/
  71. https://www.hln.be/regio/middelkerke/revaliderende-matti-herleeft-bij-dolfijnen~abd744cc/
  72. https://www.hln.be/regio/man-start-inzamelactie-voor-peuter-die-hij-niet-kent~a6f87d53/
  73. https://www.hln.be/regio/tienen/benefiet-om-joke-6-te-helpen-stappen~a496708e/
  74. https://www.hln.be/regio/schelle/hele-buurt-in-de-bres-voor-thorben~a430d9fa/
  75. https://www.hln.be/nieuws/buitenland/dolfijnentherapie-helpt-verstandelijk-beperkte-sem~aaf7105a4/
  76. https://www.hln.be/regio/schelle/dolfijnentherapie-in-curacao-schot-in-de-roos~a3e63fa3/
  77. https://www.hln.be/regio/schelle/eindelijk-dolfijnentherapie-voor-thorben-5~a0109e43/
  78. https://www.hln.be/regio/hamme/-eerste-woordjes-tussen-dolfijnen~ae70e3c1a/
  79. https://www.hln.be/regio/ieper/loper-met-prothese-zamelt-geld-in-voor-dolfijnentherapie-sandro-9~a887787c/
  80. https://www.hln.be/regio/sint-niklaas/loper-met-prothese-wil-geld-inzamelen-voor-zieke-sandro~a766a498/
  81. https://www.hln.be/regio/schelle/hindernissenloop-ten-voordele-van-thorben~af9b4614/
  82. https://www.hln.be/regio/antwerpen/te-voet-naar-scherpenheuvel-voor-dolfijnentherapie~aac93794/
  83. https://www.hln.be/regio/antwerpen/-51-kilometer-te-voet-voor-een-rat~a6ae89fd/
  84. https://www.hln.be/regio/dendermonde/-dolfijnen-maken-sandro-9-rustig~a4f6c50c/
  85. https://www.hln.be/regio/hamme/-eindelijk-ella-june-kan-in-dolfijnentherapie~ad7e6133/
  86. https://www.hln.be/regio/hamme/3-000-euro-gezocht-voor-ella-june~af4c3e55/
  87. https://www.hln.be/regio/tienen/-dolfijn-leert-joke-handicap-aanvaarden~a3330cab/
  88. https://www.hln.be/regio/kortenberg/ouders-organiseren-benefiet-voor-dure-therapie-zoon-met-zeldzame-ziekte~abe2ebed/
  89. https://www.hln.be/regio/hemiksem/veiling-brengt-500-euro-op-voor-thorben-3~a4a2b3c5/
  90. https://www.hln.be/regio/hamme/spaghettifestijn-voor-dolfijnentherapie-ella-june~a8dce5da/
  91. https://www.hln.be/regio/tienen/joke-6-blij-met-al-dat-volk-op-haar-benefiet~a1027c85/
  92. https://www.hln.be/regio/schelle/buren-toveren-straat-om-tot-museum~a3ab0ca6/
  93. https://www.hln.be/regio/ieper/-niets-mooier-dan-medemens-helpen~a2f1410e/
  94. https://www.hln.be/regio/schelle/kunst-te-koop-voor-zieke-thorben-3~a49b9b89/
  95. https://www.hln.be/regio/hamme/benefiet-bedacht-aan-kappersstoel~a3bc66b8/
  96. https://www.hln.be/nieuws/buitenland/dolfijnentherapie-helpt-verstandelijk-beperkte-sem~aaf7105a4/
  97. https://www.hln.be/regio/merchtem/-brenn-heeft-lift-in-huis-en-dolfijnentherapie-nodig~a3437e19/
  98. https://www.hln.be/regio/schelle/hele-buurt-in-de-bres-voor-thorben~a430d9fa/
  99. https://www.hln.be/regio/tienen/vriendenkring-schenkt-2-000-euro-aan-vzw-help-joke-stappen~a6167fc6/
  100. https://www.hln.be/regio/tienen/-ze-kan-eindelijk-in-dolfijnentherapie~a3981397/
  101. https://www.hln.be/nieuws/binnenland/droom-van-joke-5-ooit-stappen-zonder-looprekje~a23d9a51/
  102. https://www.hln.be/regio/maaseik/tweeling-naar-dolfijnen-in-curacao~a65c931a/
  103. https://www.hln.be/regio/maaseik/bas-en-bente-naar-dolfijnen-in-curacao~a3faccb5/
  104. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20151208_02011546
  105. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160126_02091879
  106. https://www.nieuwsblad.be/cnt/bllsp_01435907
  107. https://www.nieuwsblad.be/cnt/g7nl0p4b
  108. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20170601_02908247
  109. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20170426_02853899
  110. https://www.nieuwsblad.be/cnt/blpva_02812708
  111. https://www.nieuwsblad.be/cnt/blpva_02808082
  112. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20161230_02652072
  113. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160126_02092232
  114. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20150709_01770081
  115. https://www.nieuwsblad.be/cnt/blrbi_01757239
  116. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20130514_00581659
  117. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160818_02429576
  118. https://www.nieuwsblad.be/cnt/blgra_02427535
  119. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160218_02137187
  120. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160216_02131516
  121. https://www.nieuwsblad.be/cnt/blrbi_01832041
  122. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20130607_00615035
  123. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20121109_00363388
  124. https://www.nieuwsblad.be/cnt/g5p107vkd
  125. https://www.nieuwsblad.be/cnt/gllr52qo
  126. https://www.ketnet.be/karrewiet/17-februari-2016-dolfijnentherapie
  127. http://www.knack.be/nieuws/belgie/boudewijn-seapark-en-uz-gent-vieren-tien-jaar-dolfijntherapie/article-belga-666153.html
  128. http://kw.knack.be/west-vlaanderen/nieuws/al-72-patientjes-uz-gent-volgden-dolfijntherapie-in-boudewijn-seapark/article-normal-155983.html
  129. http://www.knack.be/nieuws/dolfijnentherapie-helpt-patientjes/video-iwatch-666259.html
  130. https://nieuws.vtm.be/binnenland/178890-dolfijnentherapie-helpt-patientjes
  131. https://www.ad.nl/gezond/dolfijnentherapie-helpt-verstandelijk-beperkte-sem~a6019fd5/
  132. https://www.ad.nl/breda/darten-voor-dolfijnentherapie-stephan~a2281e35/
  133. https://www.ad.nl/gouda/reis-voor-therapie-met-dolfijnen-is-geboekt~a7a49676/
  134. https://www.ad.nl/gouda/jelle-bakt-2000-pannenkoeken-in-24-uur-voor-dolfijntherapie-ive-7~a12dcdb8/
  135. https://www.ad.nl/gouda/24-uur-pannenkoeken-bakken-voor-dolfijntherapie-in-curacao~ad991b53/
  136. https://www.ad.nl/amersfoort/bouwvakker-en-heldere-ster~ad956ec4/
  137. https://www.ad.nl/groene-hart/zinedine-ziet-alles-als-spelletje~a79867b3/
  138. https://www.ad.nl/nijmegen/fanatieke-nec-aanhang-in-actie-voor-noa~a51dfa43/
  139. https://www.ad.nl/woerden/gesigneerd-shirt-van-maradona-onder-de-hamer~a51a6f9f/
  140. https://www.ad.nl/rotterdam/sportprominenten-halen-33-000-euro-op-voor-goede-doel~a0e58e5a/
  141. https://www.ad.nl/tilburg/tien-jaar-dolfijntherapie-dankzij-stichting-tess~ae935a57/
  142. https://www.ad.nl/groene-hart/gedragen-shirts-sneijder-en-messi-geveild-voor-goed-doel~aafd313b/
  143. https://www.ad.nl/binnenland/stichting-nicolette-blijft-bij-strakke-regel-dolfijntherapie~aaaa8672/
  144. https://www.ad.nl/gezond/ouders-hopen-op-dolfijntherapie-voor-autistische-dean-5~ab44f214/
  145. https://www.ad.nl/breda/opendeurdag-in-galder-strijbeek~a96ab06f/
  146. https://www.ad.nl/breda/voor-het-goede-doel-fietsen-in-de-geest-van-il-elefantino~a3799ca83/
  147. https://www.ad.nl/tilburg/vrijwilligersprijs-tilburg-voor-g-voetbal-en-mathijssen~af434b9a/
  148. https://www.ad.nl/apeldoorn/kayleigh-knapt-op-van-dolfijntherapie~a4fa4882/
  149. https://www.ad.nl/breda/familie-cevik-even-ondersteboven~aaadd0f6/
  150. https://www.ad.nl/westland/dank-aan-dolfijnen~a84e9fcc/
  151. https://www.ad.nl/economie/nederlandse-dolfijnentherapie-met-vr-bril-helpt-patienten-wereldwijd~a2262ef4/
  152. https://www.ad.nl/zoetermeer/gehandicapte-luuk-5-geniet-van-zijn-eerste-fietstocht~ae9c710b/
  153. https://www.ad.nl/den-haag/kruimeldief-slaat-droom-van-zieke-luuk-bijna-aan-diggelen~a305c52e/
  154. https://www.telegraaf.nl/nieuws/1166800/dolfijntherapie
  155. https://www.telegraaf.nl/nieuws/427422/pony-voor-bram
  156. https://www.telegraaf.nl/nieuws/505881/flipper-als-aapje
  157. https://www.telegraaf.nl/nieuws/1106463/24-uurs-fietsrace-op-circuit-zandvoort
  158. https://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2013/dolfijntherapie-15-jaar-in-nederland/
  159. https://www.hartvannederland.nl/algemeen/2007/dolfijnentherapie-voor-mael/
  160. https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2017/24-uur-pannenkoeken-bakken-voor-dolfijntherapie/
  161. https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2017/nec-supporters-houden-kledingactie-voor-zieke-noa/
  162. https://www.hartvannederland.nl/algemeen/2016/voetbalshirts-geveild-voor-zieke-milan-8/
  163. https://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2013/laatste-keer-dolfijntherapie-voor-sam-8/
  164. https://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2013/derde-sessie-van-dolfijntherapie-voor-sam/
  165. https://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2013/benefiet-voor-dolfijntherapie-naomi/
  166. https://www.hartvannederland.nl/algemeen/2011/goed-nieuws-voor-dolfijntherapie/
  167. https://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2010/jelte-krijgt-dolfijnentherapie/
  168. https://www.hartvannederland.nl/algemeen/2010/grote-verrassing-voor-stichting-sam-2/
  169. https://www.hartvannederland.nl/top-nieuws/2009/ouders-zamelen-geld-in-voor-dolfijntherapie/
  170. https://www.hartvannederland.nl/algemeen/2008/succesvolle-dolfijnentherapie/
  171. http://www.omroepbrabant.nl/?news/210523522/Dragqueen+Diva+Candy+Divine+zamelt+geld+in+voor+verstandelijke+beperkte+Sem.aspx
  172. http://www.omroepbrabant.nl/?news/208623782/NAC-fans+helpen+9-jarige+Renske+de+Jonge+met+Downsyndroom.aspx
  173. http://www.omroepbrabant.nl/?news/194860932/Geld+bij+elkaar+Michelle+(11)+uit+Schijndel+krijgt+dolfijntherapie+op+Cura%C3%A7ao.aspx
  174. http://www.omroepbrabant.nl/?news/182254802/Fietsen+voor+dolfijntherapie+voor+zieke+Michelle+(11)+uit+Schijndel.aspx
  175. http://www.omroepbrabant.nl/?news/926991123/Benefietavond+Lucius+levert+86.000+euro+op.aspx
  176. http://www.omroepbrabant.nl/?news/227752922/Parkeren+bij+Paaspop+levert+6000+euro+op+voor+Skijndelse+kiendjes+met+zeldzame+ziektes.aspx
  177. http://www.omroepbrabant.nl/?news/210523522/Dragqueen+Diva+Candy+Divine+zamelt+geld+in+voor+verstandelijke+beperkte+Sem.aspx
  178. http://www.omroepbrabant.nl/?news/101118612/Fietsend+naar+Rome+voor+Tess.aspx
  179. http://www.omroepbrabant.nl/?news/92553632/Theo+Lucius+houdt+benefietgala+voor+gehandicapten.aspx
  180. https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/157460/liam-naar-curacao-voor-dolfijntherapie
  181. https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/151140/ouders-in-actie-voor-dolfijntherapie-zoontje-liam
  182. https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2127288/Supporters-NEC-in-actie-voor-dolfijntherapie-zieke-Noa
  183. https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2127786/NEC-fans-blijven-actievoeren-voor-zieke-Noa
  184. https://www.omroepgelderland.nl/media/18127/NEC-fans-verkopen-kleren-om-zieke-Noa-dolfijntherapie-te-geven
  185. https://www.omroepwest.nl/nieuws/2960291/Lekker-lachen-om-geld-in-te-zamelen-voor-dolfijntherapie-voor-gehandicapte-kinderen
  186. https://www.omroepwest.nl/media/10984/Avond-van-de-Lach
  187. https://www.omroepwest.nl/nieuws/2976765/Avond-van-de-Lach-voor-gehandicapte-kinderen-levert-30-600-euro-op
  188. https://www.tubantia.nl/wierden/annika-9-uit-hoge-hexel-leert-praten-door-dolfijnentherapie~a5fcb37b/
  189. https://www.tubantia.nl/wierden/dolfijnen-helpen-annika-10-uit-hoge-hexel-enorm~ad0fe6cd/
  190. https://www.tubantia.nl/binnenland/stichting-nicolette-blijft-bij-strakke-regel-dolfijntherapie~aaaa8672/
  191. https://www.tubantia.nl/almelo-e-o/kinderkledingbeurs-helpt-stichting-youssi~ad673b0e/
  192. https://www.tubantia.nl/overig/dolfijntherapie-stimuleert~ab0865e0/
Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.